Không có một cách “đúng” để đi qua mất mát

Buồn, trống rỗng, giận dữ, nhẹ nhõm, tê liệt, hoặc chưa cảm thấy gì rõ ràng - tất cả đều là những phản ứng có thể xảy ra sau khi mất thai, và không có phản ứng nào là "sai".

Không có một cách duy nhất để đi qua mất mát

Cảm xúc không đi theo một trình tự cố định

NBCP nhấn mạnh việc trao đổi với mẹ rằng cảm giác đau buồn và mất mát là phản ứng phổ biến, để mẹ yên tâm rằng mình không "phản ứng sai". Cảm xúc có thể thay đổi liên tục, đến rồi đi không theo trình tự nào; cũng có thể có những khoảng mẹ cảm thấy ổn, sau đó cảm xúc quay lại bất ngờ - điều này là bình thường.

Đây không phải lỗi của mẹ

Nhiều mẹ tự trách bản thân vì tin rằng sảy thai liên quan đến điều gì đó mình đã làm. Quenby và cộng sự (Lancet, 2021) chỉ ra đây là một quan niệm sai phổ biến, có thể khiến mẹ và bạn đời cảm thấy mình có lỗi dù không có cơ sở - phần lớn sảy thai sớm liên quan tới các bất thường nhiễm sắc thể xảy ra ngẫu nhiên trong quá trình phát triển phôi.

Những cảm giác mẹ có thể đang trải qua

Không có danh sách đầy đủ cho mọi cảm xúc, nhưng nếu mẹ đang nhận ra mình ở trong một vài trạng thái dưới đây, đó đều là những phản ứng đã được ghi nhận là phổ biến, không phải điều gì cần che giấu hay vội vàng vượt qua:

• Buồn xen lẫn nhẹ nhõm - đặc biệt nếu thai kỳ đi kèm nhiều lo lắng hoặc triệu chứng khó chịu trước đó.
• Giận dữ - với bản thân, với hoàn cảnh, hoặc không nhắm vào ai cụ thể.
• Cảm giác trống rỗng hoặc tê liệt, như chưa thực sự "cảm nhận" được điều vừa xảy ra.
• Ghen tị hoặc khó chịu khi thấy người khác mang thai - cảm giác này không khiến mẹ trở thành người xấu.

“Không tuyến tính” không có nghĩa cảm xúc sẽ luôn nặng nề

Mẹ có thể buồn vào buổi sáng nhưng vẫn cười trong một cuộc trò chuyện buổi chiều; có thể tập trung làm việc trong vài ngày rồi bất ngờ thấy nặng nề khi gặp một gợi nhớ. Những khoảng nhẹ nhõm không phủ nhận mất mát, và một ngày khó khăn không xoá đi những ngày mẹ đã dễ chịu hơn.

Khi bạn đời phản ứng khác mẹ

Mẹ và bạn đời có thể trải qua mất mát theo những cách rất khác nhau - một người muốn nói nhiều, người kia lại cần im lặng; một người khóc, người kia dồn năng lượng vào công việc. Sự khác biệt này không có nghĩa là một trong hai người ít đau buồn hơn, và không cần phải "đồng bộ" cảm xúc với nhau mới là đúng cách.

Hiểu lầm thường gặp

• "Phải buồn theo đúng một cách thì mới là yêu con": Không đúng - không có thước đo nào cho việc "đau buồn đúng cách". Nhẹ nhõm xen lẫn buồn bã cũng là phản ứng bình thường, không có nghĩa là mẹ ít yêu thương.
• "Nếu mình đã làm gì khác thì có thể đã không sảy thai": Đây là quan niệm sai phổ biến theo Quenby et al. - phần lớn sảy thai sớm không liên quan tới hành động của mẹ.

Nguồn tham khảo

• National Bereavement Care Pathway - Miscarriage: Short Guidance 2022 (trang PDF 13, mục "Ongoing emotional support"): khuyến nghị trao đổi để mẹ yên tâm rằng đau buồn/mất mát là cảm xúc phổ biến. (Lưu ý: đây là diễn giải theo tinh thần của NBCP, không phải trích nguyên văn một câu "không có cách đúng để đau buồn".)
• Quenby et al., 2021, "Miscarriage matters" (The Lancet) - Introduction (trang PDF 4) và mục "Embryonic chromosomal errors" (trang PDF 12): quan niệm sai gây tự trách, và tỷ lệ bất thường nhiễm sắc thể trong mô sảy thai.