Thay đổi nội tiết sau sinh: Nguyên nhân, cách khắc phục

1. Nguyên nhân làm thay đổi nội tiết sau sinh

Sự thay đổi nồng độ hormone sinh sản nữ, đặc biệt là estrogen và progesterone, gây ra mất cân bằng nội tiết sau sinh. Những hormone này rất quan trọng trong suốt thai kỳ và sau khi sinh, và sự mất cân bằng này có thể dẫn đến những biến đổi về thể chất và tinh thần ở mẹ.

Tuy nhiên, các thay đổi nội tiết này thường chỉ mang tính tạm thời, vì vậy mẹ không cần quá lo lắng. Trong thời kỳ mang thai, hormone progesterone được sản xuất và điều chỉnh bởi nhau thai để duy trì môi trường thuận lợi cho thai nhi trong tử cung. Sau khi sinh, nồng độ progesterone giảm và thường không tăng trở lại cho đến khi mẹ bắt đầu rụng trứng. Lúc này, nồng độ estrogen trong cơ thể sẽ lại gia tăng. Sự gia tăng này có thể dẫn đến một số tình trạng như:

- Suy giáp: Nồng độ estrogen cao làm tăng globulin liên kết với hormone tuyến giáp do gan sản xuất, có thể dẫn đến viêm tuyến giáp. Tình trạng này có thể làm tăng căng thẳng và nồng độ cortisol, gây ra nguy cơ suy giáp cho mẹ.

- Yếu tuyến thượng thận: Nồng độ estrogen quá cao có thể làm suy yếu tuyến thượng thận, khiến tuyến này không sản xuất đủ cortisol cần thiết cho cơ thể.

Ngoài những vấn đề trên, mẹ cũng có thể trải qua nhiều thay đổi khác về thể chất và tâm trạng.

2. Biểu hiện của thay đổi nội tiết sau sinh

Các triệu chứng mà mẹ có thể gặp phải do mất cân bằng nội tiết sau sinh bao gồm: mệt mỏi, giảm cân, tâm trạng thất thường, lo âu, mất ngủ, rụng tóc, hội chứng kiệt sức sau sinh, dị ứng, nóng bừng, giảm ham muốn tình dục, nổi mụn, khô da, táo bón, kinh nguyệt không đều, u nang vú, đánh trống ngực, khô âm đạo, và có nguy cơ trầm cảm sau sinh.

Trầm cảm sau sinh là hệ quả của sự mất cân bằng nội tiết, ảnh hưởng đến khoảng 10-20% phụ nữ mới sinh. Tình trạng này có thể xuất hiện bất kỳ lúc nào sau sinh và kéo dài đến một năm. Các triệu chứng của trầm cảm sau sinh thường bao gồm thay đổi tâm trạng, cáu kỉnh, lo lắng và thay đổi khẩu vị.

Chẩn đoán lâm sàng về trầm cảm sau sinh sẽ giúp bác sĩ chỉ định loại thuốc chống trầm cảm phù hợp, hỗ trợ giảm bớt các rối loạn. Bên cạnh việc dùng thuốc, sự tư vấn và theo dõi từ chuyên gia sẽ nâng cao hiệu quả điều trị. Mẹ cũng nên chú ý đến chế độ ăn uống lành mạnh và duy trì tập thể dục thường xuyên để nhanh chóng phục hồi sức khỏe.

3. Các khôi phục cân bằng nội tiết sau sinh

• Tránh thực phẩm có màu trắng: Các loại gạo, bánh mì, sữa, mì ống và bánh quế chứa nhiều carbohydrate phức tạp, không có lợi cho mẹ bị mất cân bằng nội tiết.
• Tập thể dục: Hoạt động thể chất giúp giảm căng thẳng và thúc đẩy cân bằng hormone. Đi bộ là một lựa chọn tuyệt vời để tăng cường năng lượng cho mẹ.
• Ăn thực phẩm giàu chất xơ: Chất xơ có thể liên kết với estrogen dư thừa, giúp loại bỏ nó khỏi cơ thể.
• Tập yoga: Môn thể thao này giúp giảm lo âu, căng thẳng và mất ngủ, từ đó phục hồi sự cân bằng nội tiết.
• Tránh thực phẩm nhiều chất béo: Các thực phẩm chứa nhiều chất béo có thể làm tăng nồng độ estrogen. Hạn chế dầu thực vật và tăng cường ăn cá giàu axit béo omega-3.
• Bổ sung vitamin D: Việc bổ sung vitamin D và tắm nắng có thể giúp cải thiện tình trạng thiếu hụt vitamin này và kiểm soát nồng độ estrogen.
• Châm cứu: Phương pháp truyền thống này có thể hỗ trợ điều chỉnh sự cân bằng hormone.
• Tránh thuốc tránh thai: Sau sinh, cơ thể cần thời gian để phục hồi, vì vậy không nên sử dụng thuốc tránh thai ngay lập tức, vì điều này có thể làm rối loạn nội tiết.
• Magie: Khoáng chất này rất quan trọng trong việc duy trì sự cân bằng hormone. Mẹ có thể tăng cường thực phẩm giàu magie hoặc bổ sung theo chỉ dẫn của bác sĩ.
• Tránh rượu và caffeine: Nên hạn chế các sản phẩm từ đậu nành và duy trì chế độ ăn uống cân bằng.
• Ngủ đủ giấc: Thiếu ngủ có thể làm tình trạng mất cân bằng nội tiết trở nên nghiêm trọng hơn, do đó, ngủ đủ giấc là rất cần thiết.