Khi lời an ủi vô tình làm mẹ tổn thương

Nhiều người thân muốn an ủi nhưng vô tình chọn những câu khiến mẹ tổn thương hơn. Bài này không nhằm trách ai, mà giúp mẹ hiểu vì sao mình khó chịu với một số câu nói - và có thể chia sẻ lại với người thân nếu muốn.

Lắng nghe và tôn trọng khoảng trống trong trò chuyện

Vì sao những câu này gây tổn thương dù xuất phát từ ý tốt

Những câu như "thôi cố lên, còn trẻ mà, sinh lại được", "chắc chưa đủ duyên thôi", hay "ít ra vẫn chưa lớn tuổi" - dù xuất phát từ ý tốt nhưng có thể khiến mẹ cảm thấy nỗi mất mát của mình bị xem nhẹ hoặc bị thay thế bằng một khả năng trong tương lai.

Một vài câu khác thường gặp và vì sao chúng khó nghe

• "Chắc là con không đủ khỏe nên mới vậy" - Ngụ ý sảy thai là do cơ thể mẹ "có vấn đề", trong khi phần lớn trường hợp không liên quan tới sức khỏe hay lỗi của mẹ.
• "Thôi đừng buồn nữa, nghĩ tích cực lên" - Yêu cầu dừng cảm xúc thay vì cho phép mẹ trải qua nó, có thể khiến mẹ cảm thấy phải giấu đi thay vì được thấu hiểu.
• "Ừ thì cũng chưa phải là con rồi mà" - Phủ nhận cảm giác gắn bó mà mẹ có thể đã có với thai kỳ, dù ở giai đoạn nào.

Có thể thay bằng câu nào?

• Thay vì “Ít ra còn có thể mang thai lại”, có thể nói: “Mình rất tiếc vì bạn đang phải trải qua điều này.”
• Thay vì “Đừng buồn nữa”, có thể nói: “Bạn không cần phải tỏ ra ổn với mình.”
• Thay vì “Cố nghĩ tích cực”, có thể hỏi: “Hôm nay mình có thể giúp bạn việc gì cụ thể?”

Điểm chung không phải là tìm một câu “hoàn hảo”, mà là không phủ nhận cảm xúc và không đẩy mẹ sang kế hoạch mang thai tiếp theo.

Gợi ý cách phản hồi nếu mẹ muốn nói lại

Mẹ không có nghĩa vụ phải dạy người khác cách nói chuyện, nhưng nếu muốn, một phản hồi ngắn có thể giúp lần sau dễ chịu hơn:

• "Em biết anh/chị muốn tốt cho em, nhưng câu đó làm em thấy tổn thương hơn. Em chỉ cần được lắng nghe thôi."
• "Em chưa muốn nghĩ tới chuyện sau này, lúc này em chỉ cần thời gian."

Mẹ có thể làm gì

• Nhắc bản thân rằng phản ứng của mình là hợp lý - cảm giác đau khi bị "khuyên nên vui lên" không phải là mẹ quá nhạy cảm.
• Nếu muốn, chia sẻ với người thân điều gì thực sự giúp ích hơn - ví dụ chỉ cần được lắng nghe thay vì được khuyên.
• Cho phép mình rời khỏi cuộc trò chuyện nếu cảm thấy quá sức, không cần giải thích.

Hiểu lầm thường gặp

• "Người nói câu đó không quan tâm đến mình": Phần lớn xuất phát từ việc chưa biết cách thể hiện đúng, không phải thiếu quan tâm - điều này không làm giảm cảm giác tổn thương của mẹ, nhưng có thể giúp mẹ chọn cách phản hồi phù hợp hơn là né tránh hoàn toàn.
• "Phải giải thích cho người thân hiểu ngay tại sao câu đó sai": Không bắt buộc - mẹ có quyền chỉ đơn giản rời khỏi cuộc trò chuyện nếu chưa muốn giải thích.

Nguồn tham khảo

• National Bereavement Care Pathway - Miscarriage: Short Guidance 2022: tinh thần chung về giao tiếp/hỗ trợ cảm xúc.
• Sands - Guidelines for Professionals, 4th edition.
• Australian Government - Miscarriage Matters, Fact sheet 1: What you can say or do.