Cố gắng bao lâu chưa có thai thì nên đi khám?

Không ít bạn tự hỏi liệu mình đã "chờ đủ lâu" để đi khám hay chưa, sợ đi sớm thì thừa, đi muộn thì mất thời gian. Bài này giúp bạn biết mốc tham khảo chung, và quan trọng hơn, những trường hợp không nên chờ.

Mốc tham khảo theo tuổi

Theo ASRM (Hiệp hội Y học Sinh sản Hoa Kỳ), mốc tham khảo phổ biến là: nên cân nhắc đi khám sau 12 tháng cố gắng mà chưa có thai nếu người vợ dưới 35 tuổi; rút ngắn còn 6 tháng nếu người vợ từ 35 tuổi trở lên; và nên đi khám ngay, không cần chờ đủ 6 tháng, nếu người vợ trên 40 tuổi.

Thời điểm đánh giá phụ thuộc tuổi, thời gian đã cố gắng và các yếu tố cần đi khám sớm; đây là mốc tham khảo, không phải đồng hồ đếm ngược.

Vì sao tuổi lại là yếu tố quyết định mốc thời gian?

ACOG (Hội Sản Phụ khoa Hoa Kỳ) mô tả cụ thể mức độ ảnh hưởng: ở các cặp đôi khỏe mạnh trong độ tuổi 20 hoặc đầu 30, khả năng có thai trong một chu kỳ bất kỳ là khoảng 25–30%. Tỷ lệ này bắt đầu giảm dần từ đầu độ tuổi 30, và giảm nhanh hơn rõ rệt sau tuổi 37. Tới tuổi 40, khả năng có thai trong một chu kỳ giảm xuống dưới 10%. Khả năng sinh sản của nam giới cũng giảm theo tuổi, nhưng không theo quy luật dễ dự đoán như ở nữ giới. Đây là lý do mốc thời gian chờ trước khi khám được rút ngắn dần khi tuổi người vợ tăng lên - mỗi tháng chờ đợi ở tuổi cao "tốn kém" hơn về mặt cơ hội so với ở tuổi trẻ hơn.

Những trường hợp không nên chờ

Nên đi khám sớm hơn mốc tham khảo ở trên, bất kể tuổi, nếu có một trong các yếu tố sau: chu kỳ kinh không đều (ngắn hơn 25 ngày) hoặc vô kinh; ra máu bất thường giữa kỳ; đã biết có bệnh lý vòi trứng, tử cung, phúc mạc hoặc lạc nội mạc tử cung; nghi ngờ yếu tố vô sinh ở người chồng; rối loạn chức năng tình dục; hoặc có bệnh lý/điều trị (như hóa trị, xạ trị) có thể làm giảm dự trữ buồng trứng. Nếu bạn không chắc mình thuộc nhóm nào, hỏi bác sĩ sớm không có gì là "quá vội".

Đánh giá cả hai người, không chỉ người vợ

Khi đi khám vì chưa có thai, cả người vợ và người chồng nên được đánh giá, vì nguyên nhân có thể ở một bên, cả hai bên, hoặc không xác định được rõ ràng. ACOG lưu ý nguyên nhân phổ biến nhất ở nữ giới là vấn đề rụng trứng, còn ở nam giới là vấn đề về số lượng hoặc chức năng tinh trùng; ngoài ra tuổi tác, lối sống và một số bệnh lý cũng góp phần. Có những trường hợp không tìm được nguyên nhân rõ ràng dù đã đánh giá đầy đủ - được gọi là hiếm muộn không rõ nguyên nhân - và điều này không có nghĩa là không thể điều trị.

Buổi khám đầu sẽ diễn ra thế nào

Bác sĩ sẽ hỏi về tiền sử sức khỏe, thói quen sinh hoạt, thời gian và cách hai bạn đã cố gắng, trước khi quyết định có cần thêm xét nghiệm nào. Buổi khám ban đầu thường do bác sĩ sản phụ khoa thực hiện; tùy tình huống, bạn có thể được giới thiệu tới bác sĩ chuyên khoa nội tiết sinh sản (cho người vợ) hoặc bác sĩ nam khoa (cho người chồng). Xem thêm bài "Khám hiếm muộn vì sao cần đánh giá cả hai người?" để chuẩn bị kỹ hơn.

App chỉ hỗ trợ chuẩn bị, không thay thế khám

Dữ liệu chu kỳ, que rụng trứng (OPK) và nhiệt độ cơ thể cơ bản (BBT) bạn ghi trong app có thể là thông tin hữu ích mang tới buổi khám, nhưng không thay thế được việc khám và xét nghiệm trực tiếp.

Nguồn tham khảo

• ACOG - Prepregnancy Counseling (Committee Opinion, 2019).
• ASRM - Fertility evaluation of infertile women: a committee opinion (2021), trang PDF 1 và phần Conclusion trang PDF 8: 12 tháng nếu dưới 35 tuổi, 6 tháng nếu từ 35 tuổi; trên 40 tuổi hoặc có yếu tố nguy cơ thì đánh giá sớm hơn.
• ACOG - Evaluating Infertility (Patient FAQ): xác suất có thai theo tuổi mỗi chu kỳ (25–30% ở tuổi 20/đầu 30, giảm nhanh sau 37, dưới 10% ở tuổi 40), nguyên nhân phổ biến ở nữ (rụng trứng) và nam (tinh trùng).