Chăm sóc trẻ sinh non, sinh thiếu tháng đúng cách

Đặc điểm của trẻ sinh non 

• Vấn đề hô hấp: Trẻ có thể mắc hội chứng hô hấp cấp tính hoặc loạn sản phế quản phổi, vì vậy việc hỗ trợ hô hấp và dinh dưỡng là rất quan trọng.
• Vàng da: Trẻ dễ bị vàng da, hạ đường huyết, hạ thân nhiệt và thiếu máu.
• Nguy cơ nhiễm trùng: Hệ miễn dịch chưa hoàn thiện khiến trẻ dễ mắc các bệnh nhiễm trùng.
• Bệnh lý võng mạc: Một số trẻ có thể phát triển bệnh lý về võng mạc do sự chưa hoàn thiện của bộ phận này.
• Vấn đề nuôi ăn: Trẻ cần đủ dinh dưỡng để bắt kịp sự tăng trưởng, nhưng hệ tiêu hóa chưa phát triển khiến việc ăn uống qua đường tiêu hóa gặp khó khăn. Các bậc phụ huynh nên tuân thủ chỉ dẫn của bác sĩ để đảm bảo dinh dưỡng cho trẻ an toàn.
• Chậm phát triển tâm thần vận động: Trẻ có thể gặp vấn đề về nhận thức, ngôn ngữ và các hành vi sau này. Theo dõi sức khỏe lâu dài là cần thiết.

Tuy mỗi trẻ sinh non có mức độ khác nhau về tuổi thai và cân nặng, cha mẹ không nên quá lo lắng. Với sự tiến bộ của y học, những trẻ sinh sau 28 tuần tuổi và nặng hơn 1 kg có khả năng sống sót cao và phát triển bình thường như trẻ sinh đủ tháng.

Khi nào trẻ sinh non có thể được xuất viện?

• Trẻ có cân nặng từ 1800 đến 2000 gram.
• Trẻ bú tốt và có sự tăng cân ổn định với tư thế da kề da ít nhất 3 ngày (15-20g/kg/ngày).
• Trẻ có khả năng tự điều chỉnh thân nhiệt trong tư thế kangaroo, kết hợp tốt giữa bú, nuốt và thở.
• Trẻ đã ngừng hoàn toàn hỗ trợ hô hấp và có khả năng tự thở ổn định trong 48-72 giờ.
• Trẻ duy trì nhịp thở từ 30 đến 60 lần/phút, nhịp tim từ 120 đến 160 lần/phút, và nhiệt độ nách từ 36.5 đến 37.5 °C trong ít nhất 24 giờ.
• Trẻ không bị thiếu máu (Hct > 30%).
• Trẻ hoàn tất quá trình điều trị nếu cần thiết.
• Người mẹ tự tin trong việc chăm sóc con.
• Người mẹ cần nắm vững kỹ năng nuôi con bằng sữa mẹ và da kề da.

Các tiêu chí này là những yếu tố thiết yếu giúp ba mẹ có thể tự chăm sóc trẻ sinh non một cách an toàn khi về nhà.

Hầu hết trẻ sinh non thường đủ điều kiện xuất viện sớm hơn từ 2 đến 4 tuần so với dự kiến. Tuy nhiên, những trẻ cần phẫu thuật, có vấn đề sức khỏe nghiêm trọng, hoặc phải trải qua thời gian dài hỗ trợ hô hấp sẽ cần ở lại bệnh viện lâu hơn để nhận được sự chăm sóc tốt nhất.

Chăm sóc trẻ sơ sinh non tháng tại nhà đúng cách

Ba mẹ thường rất mong ngóng ngày đón trẻ về nhà sau thời gian chăm sóc tại lồng ấp. Việc chuẩn bị các kiến thức chăm sóc trẻ sinh non là điều cần thiết để đảm bảo sức khỏe cho bé.

3.1. Theo dõi sức khỏe

• Nhịp thở: Theo dõi số lần thở trong một phút, nếu có dấu hiệu bất thường như thở gấp hay khó thở, hãy đưa trẻ đến bệnh viện ngay lập tức.
• Thân nhiệt: Đo thân nhiệt thường xuyên để đảm bảo trẻ không bị hạ thân nhiệt, điều này rất quan trọng đối với trẻ sinh non.
• Màu sắc da: Theo dõi màu sắc da của trẻ, bất kỳ sự đổi màu nào, đặc biệt là tái nhợt hay xanh xao, đều cần được chú ý.

3.2. Chế độ dinh dưỡng

• Nguồn sữa mẹ: Sữa mẹ là nguồn dinh dưỡng tốt nhất cho trẻ sơ sinh. Trong sữa mẹ có chứa các kháng thể và protein thiết yếu, giúp nâng cao hệ miễn dịch và ngăn ngừa nhiễm trùng.
• Lượng sữa cần cung cấp: Khi trẻ xuất viện, lượng sữa cần thiết có thể dao động từ 140 đến 160 ml/kg cân nặng/ngày. Hãy chắc chắn rằng trẻ bú đúng cách và đủ lượng.
• Thêm dinh dưỡng bổ sung: Để hỗ trợ tăng cân tốt, trẻ có thể cần bổ sung chế phẩm dinh dưỡng, vitamin hoặc sữa công thức bổ sung năng lượng cao dành riêng cho trẻ sinh non.

3.3. Thời gian ngủ

• Thời gian ngủ cần thiết: Trẻ cần ngủ từ 16 đến 20 giờ mỗi ngày. Bạn nên tạo cho trẻ một không gian yên tĩnh, thoải mái để bé dễ dàng đi vào giấc ngủ.
• Thức dậy để bú: Nếu trẻ ngủ lâu hơn 4 giờ, hãy nhẹ nhàng đánh thức bé để cho bú, nhằm đảm bảo trẻ nhận đủ dinh dưỡng.
• Đối với tư thế ngủ: Trẻ cần nằm ngửa, không nên nằm sấp để giảm nguy cơ hội chứng đột tử ở trẻ sơ sinh. Sử dụng nệm cứng và tránh để gối hay đồ chơi trong nôi.

3.4. Tiêm phòng

3.5. Vệ sinh và massage

3.6. Bổ sung vitamin

3.7. Phương pháp da kề da

Da kề da (còn gọi là phương pháp kangaroo) là phương pháp chăm sóc trẻ được khuyến khích bố mẹ áp dụng trước khi xuất viện; các nữ hộ sinh sẽ hướng dẫn cho bạn thực hiện đúng cách. Tại nhà, bố mẹ chỉ mặc tã cho bé, sau đó đặt bé nằm trên ngực và quay đầu của bé sang một bên sao cho tai của bé áp vào tim bạn. Nghiên cứu cho thấy rằng phương pháp kangaroo có thể tăng cường mối liên kết giữa bố mẹ và bé, thúc đẩy quá trình cho bé bú và cải thiện sức khỏe của trẻ sinh non.

3.8. Một số lưu ý khác

Ba mẹ tự chăm sóc bản thân