Những lưu ý quan trọng trước khi làm xét nghiệm tiểu đường thai kỳ mẹ bầu cần biết

3. Tầm soát và chẩn đoán đái tháo đường thai kỳ

Có thể thực hiện một trong những phương pháp sau để chẩn đoán đái tháo đường thai kỳ:

3.1 Đường huyết đói, xét nghiệm dung nạp đường

Phương pháp 1 bước (one-step strategy)

Thực hiện nghiệm pháp dung nạp 75g glucose đường uống (75-g OGTT): đo nồng độ glucose huyết tương lúc đói và tại thời điểm 1 giờ, 2 giờ, ở tuần thứ 24 đến 28 của thai kỳ đối với những sản phụ không được chẩn đoán đái tháo đường trước đó.

Nghiệm pháp dung nạp glucose đường uống phải được thực hiện vào buổi sáng lúc đói, sau khi nhịn đói qua đêm ít nhất 8 giờ. Chẩn đoán đái tháo đường thai kỳ khi bất kỳ giá trị glucose huyết thoả mãn tiêu chuẩn sau đây:

• Đường máu lúc đói ≥ 92 mg/dL (5,1 mmol/L)
• Đường máu ở thời điểm 1 giờ ≥ 180 mg/dL (10,0 mmol/L)
• Đường máu ở thời điểm 2 giờ ≥ 153 mg/dL (8,5 mmol/L)

Phương pháp 2 bước (two-step strategy)

Bước 1: Thực hiện nghiệm pháp uống glucose 50g hoặc uống tải glucose 50 gam (glucose loading test: GLT): Uống 50 gam glucose (trước đó không nhịn đói), đo glucose huyết tương tại thời điểm 1 giờ, ở tuần thứ 24 đến 28 của thai kỳ đối với những sản phụ không được chẩn đoán đái tháo đường trước đó.

Nếu mức glucose huyết tương được đo lường tại thời điểm 1 giờ sau uống là 130 mg/dL, 135 mg/dL, hoặc 140 mg/dL (7,2 mmol/L, 7,5 mmol/L, 7,8 mmol/L) tiếp tục với nghiệm pháp dung nạp glucose đường uống 100g.

Bước 2: Thực hiện nghiệm pháp dung nạp 100g glucose đường uống (100-g OGTT): Nghiệm pháp phải được thực hiện khi bệnh nhân đang đói: Bệnh nhân nhịn đói, sau đó uống 100 gam glucose được pha trong 250ml - 300 ml nước, đo glucose huyết lúc đói vào tại thời điểm 1 giờ, 2 giờ, 3 giờ, sau khi uống glucose.

3.2 Tổng phân tích nước tiểu

Các chỉ số xét nghiệm nước tiểu chẩn đoán đái tháo đường thai kỳ:

Glucose

Glucose là một loại đường có trong máu. Bình thường thì trong nước tiểu sẽ không có hoặc có rất ít glucose. Khi lượng đường huyết trong máu tăng rất cao, chẳng hạn như đái tháo đường không kiểm soát thì đường sẽ thoát ra nước tiểu. Glucose cũng có thể được tìm thấy trong nước tiểu khi thận bị tổn thương hoặc có bệnh.

• Chỉ số glucose cho phép: 50-100 mg/dL hoặc 2.5-5 mmol/L.
• Nếu sản phụ dùng nhiều thức ăn ngọt trước khi làm xét nghiệm, sự xuất hiện của hàm lượng glucose trong nước tiểu là một điều bình thường. Nhưng nếu lượng đường ở lần xét nghiệm thứ hai cao hơn lần xét nghiệm đầu, thì đây là dấu hiệu cảnh báo sản phụ có nguy cơ mắc bệnh đái tháo đường. Ngoài ra, nếu có kèm thêm các triệu chứng như: mệt mỏi, luôn khát nước, sụt cân, thì nên đến gặp bác sĩ để được kiểm tra lượng đường huyết

Ketone

• Chỉ số này thường xuất hiện ở người bị tiểu đường, chế độ ăn ít chất carbohydrate, nghiện rượu hoặc suy nhược cơ thể.
• Chỉ số cho phép: 2.5-5.0mg/dL hoặc 0.25-0.5 mmol/L. Bình thường không có hoặc đôi khi có ở mức độ thấp đối với phụ nữ đang mang thai.
• Ketone là một chất được thải ra ở đường tiểu, cho biết sản phụ và thai nhi đang thiếu dinh dưỡng hoặc mắc chứng tiểu đường. Khi phát hiện lượng Ketone, và kèm theo các dấu hiệu như: chán ăn, mệt mỏi, thì sản phụ có thể sẽ được bác sĩ chỉ định truyền dịch và dùng thuốc. Để giảm hết lượng Ketone, sản phụ nên thư giãn, nghỉ ngơi và tuyệt đối không được bỏ bữa.

Ngoài ra, bác sĩ có thể chỉ định một số xét nghiệm khác để chẩn đoán đái tháo đường thai kỳ ví dụ như:

• Xét nghiệm chức năng tuyến giáp: TSH, FT4, FT3 hoặc T3
• Cholesterol toàn phần, HDL-cholesterol, LDL-cholesterol, Triglycerides lúc đói
• SGOT, SGPT Protid máu
• Creatinine máu, GFR ước đoán
• HbA1c (lặp lại mỗi 3-6 tháng)
• Điện tâm đồ
• Xquang ngực thẳng
• Khám đáy mắt (nếu có điều kiện chụp hình màu võng mạc)/ hàng năm.

4. Những lưu ý quan trọng trước khi làm xét nghiệm tiểu đường thai kỳ
4.1. Không tự ý ăn kiêng hoặc “ăn kiêng ngược” trước xét nghiệm

• Ăn rất ít tinh bột trước ngày xét nghiệm vì sợ kết quả cao
• Hoặc cố tình ăn nhiều đồ ngọt để “thử” cơ thể

4.2. Tuân thủ đúng hướng dẫn nhịn ăn (nếu được yêu cầu)

• Nếu làm test 3 giờ: nhịn ăn 8–10 giờ
• Có thể uống nước lọc
• Không uống sữa, nước ngọt, nước trái cây
• Không nhai kẹo cao su

4.3. Không uống cà phê, trà, nước ngọt trước xét nghiệm

• Caffeine
• Đường
• Chất kích thích

4.4. Tránh vận động mạnh trước khi xét nghiệm

• Không tập thể dục cường độ cao
• Không đi bộ quá nhiều trước khi lấy máu
• Vận động mạnh có thể làm thay đổi tạm thời mức đường huyết.

4.5. Nghỉ ngơi và giữ tinh thần thoải mái

• Hormone
• Chỉ số đường huyết