Tác dụng phụ của vắc xin và cách xử trí khi có dấu hiệu

Tác dụng phụ của vắc xin là gì?

Tác dụng phụ của vắc xin hay phản ứng sau tiêm chủng là hiện tượng đáp ứng miễn dịch của cơ thể đối với vắc xin. Hầu hết các phản ứng sau tiêm thường nhẹ không đáng lo, một số ít ở mức độ vừa và rất hiếm khi xảy ra phản ứng ở mức độ nặng (như hội chứng sốc nhiễm độc, phản ứng phản vệ). 

Nguyên nhân tiêm vắc xin gây tác dụng phụ

Tác dụng phụ của vắc xin thường gặp

• Sốt nhẹ: Thường xảy ra ở trẻ em sau khi tiêm và thường tự hết sau 1-2 ngày. Tuy nhiên, nếu sốt cao trên 39°C, cần gặp bác sĩ để được theo dõi và điều trị kịp thời.
• Sưng, đau tại chỗ tiêm: Đây là phản ứng bình thường sau khi tiêm vắc xin, thường tự khỏi và không cần lo lắng.
• Dị ứng: Có thể xuất hiện các triệu chứng như phát ban, ngứa toàn thân. Thường tự hết sau vài ngày, nhưng nếu quá khó chịu, có thể sử dụng thuốc chống dị ứng để giảm triệu chứng.

Tác dụng phụ của vaccine ít gặp

Một số tác dụng phụ của vaccine ít gặp như tai biến thần kinh, co giật, viêm hạch, viêm não,… được xếp vào nhóm phản ứng nặng, có thể đe dọa tính mạng của người được tiêm vắc xin nếu không được phát hiện và cấp cứu kịp thời.

Cách xử trí khi có dấu hiệu tác dụng phụ của vắc xin

Tùy vào mức độ phản ứng sau tiêm, có các cách xử trí khác nhau:

5.1. Phản ứng nhẹ sau tiêm

• Các phản ứng nhẹ như sưng, nóng, đỏ, đau tại chỗ tiêm hoặc sốt nhẹ có thể tự xử lý tại nhà. Thường thì các phản ứng này sẽ tự khỏi hoặc có thể chườm mát để giảm đau và sưng. Tránh chườm nóng, xoa dầu, đắp khoai tây hoặc chanh lên vết tiêm vì có thể gây nhiễm trùng.
• Đối với sốt nhẹ dưới 38°C, người tiêm nên:
• Uống nhiều nước lọc hoặc nước trái cây.
• Lau mát bằng nước ấm, mặc quần áo thoáng mát và nghỉ ngơi.
• Dùng thuốc hạ sốt như Paracetamol với liều 10-15mg/kg/lần.

5.2. Phản ứng từ vừa đến nặng sau tiêm

• Phản ứng mức độ vừa bao gồm sốt cao, không đáp ứng với thuốc hạ sốt, sốt xuất hiện sau 12 giờ tiêm, co giật, phản ứng dị ứng.
• Đối với các phản ứng này, cần đến bệnh viện gần nhất để được theo dõi và điều trị:
• Sử dụng Paracetamol 10-15 mg/kg/lần, uống mỗi 4-6 giờ.
• Nếu có phản ứng dị ứng, dùng Diphenhydramin 1 mg/kg, uống hoặc tiêm.
• Chống co giật bằng Seduxen 0,25 mg/kg, tiêm bắp hoặc tĩnh mạch. Corticoids: MethylPrednisolone 2 mg/kg/lần/ngày, tiêm tĩnh mạch.
• Trong trường hợp trẻ bú kém, nôn trớ:
• Tiến hành truyền dịch.
• Theo dõi sát sao tình trạng sức khỏe và báo ngay cho nhân viên y tế nếu có phản ứng lạ.
• Phản ứng nặng bao gồm hội chứng sốc nhiễm độc và phản ứng phản vệ. Các bác sĩ sẽ:
• Hỗ trợ hô hấp bằng cách cho bệnh nhân thở oxy lưu lượng cao.
• Hỗ trợ tuần hoàn bằng đặt đường truyền tĩnh mạch ngoại vi hoặc đường truyền tủy xương và bù dịch cấp cứu.
• Đối với sốc nhiễm độc, dùng Corticoid MethylPrednisolone 2 mg/kg, 1-2 lần/ngày, tiêm tĩnh mạch, kết hợp theo dõi các chỉ số như SpO2, điện tâm đồ, huyết áp, nhiệt độ, bài niệu, và các chỉ số sinh hóa khác.