Người chồng nên chuẩn bị gì trước khi có con?

Chuẩn bị sức khỏe sinh sản không chỉ là việc của người vợ. Dưới đây là những việc có bằng chứng thật, không phải lời hứa từ các sản phẩm "tăng cường sinh lý" trên mạng.

Một xét nghiệm đơn giản có thể phát hiện điều bất ngờ

Hướng dẫn phối hợp giữa Hiệp hội Tiết niệu Hoa Kỳ và Hiệp hội Y học Sinh sản Hoa Kỳ (AUA/ASRM) về hiếm muộn nam giới ghi nhận một con số đáng chú ý: trong nhóm nam giới đã có chỉ định đi đánh giá hiếm muộn, khoảng 1–6% được phát hiện có bệnh lý y khoa tiềm ẩn chưa từng biết tới - kể cả một số trường hợp ung thư - dù kết quả tinh dịch đồ của họ vẫn ở mức "bình thường". Con số này áp dụng cho nhóm đã đi khám vì hiếm muộn, không phải ước tính cho mọi nam giới đang chuẩn bị có con nói chung - nhưng nó là lý do không nên xem buổi khám chỉ là "bài kiểm tra đạt/trượt" mà bỏ qua giá trị sức khỏe tổng quát của nó.

Thuốc lá và rượu bia

Hút thuốc có bằng chứng bất lợi đối với sức khỏe sinh sản; lạm dụng rượu bia cũng có thể ảnh hưởng tới khả năng sinh sản. Với mức uống ít hoặc vừa, bằng chứng về tác động trực tiếp lên khả năng có con còn chưa thống nhất. Cách an toàn là tránh thuốc lá và hạn chế rượu bia khi hai bạn chuẩn bị có con; nếu khó giảm, hãy trao đổi với nhân viên y tế.

Bệnh nền và thuốc đang dùng

Một số bệnh (tiểu đường, bệnh tuyến giáp) và một số loại thuốc có thể ảnh hưởng tới khả năng sinh sản của nam giới. Nếu bạn đang điều trị bệnh nào đó, hỏi bác sĩ xem có cần điều chỉnh gì trước khi có kế hoạch có con. Hướng dẫn AUA/ASRM cũng lưu ý việc dùng steroid đồng hóa (anabolic steroid) - kể cả khi dùng không theo chỉ định để tập luyện - có thể ức chế quá trình sinh tinh và ảnh hưởng khả năng sinh sản; nếu đang hoặc từng dùng loại sản phẩm này, đây là thông tin nên chia sẻ thẳng thắn với bác sĩ.

Môi trường và nhiệt độ vùng bìu

Nhiệt độ cao kéo dài quanh vùng bìu có thể ảnh hưởng tới quá trình sinh tinh, nhưng mức độ tác động trong đời sống hằng ngày chưa giống nhau ở mọi người. Bạn có thể tránh đặt laptop trực tiếp trên đùi trong thời gian dài, hạn chế xông hơi quá thường xuyên và chọn trang phục không quá chật.

Vận động và dinh dưỡng

Duy trì cân nặng khỏe mạnh, vận động vừa phải và ăn uống cân bằng có lợi cho sức khỏe sinh sản nói chung. Bằng chứng hiện có (dù còn ở mức thấp) cho thấy chế độ ăn ít chất béo và thịt, nhiều rau củ quả có xu hướng tốt hơn cho sức khỏe sinh sản nam so với chế độ ăn nhiều chất béo. Không có bằng chứng chắc chắn rằng một loại viên bổ sung cụ thể sẽ "tăng thụ thai" nhanh, hãy cẩn trọng với các sản phẩm hứa hẹn điều này.

Tuổi của người chồng cũng có ý nghĩa

Khác với suy nghĩ phổ biến rằng chỉ tuổi người vợ mới quan trọng, hướng dẫn AUA/ASRM khuyến nghị các cặp đôi có người chồng từ 40 tuổi trở lên nên được tư vấn rằng tuổi cha cao hơn có liên quan tới tăng nhẹ một số nguy cơ sức khỏe cho con. Đây không phải lý do để lo lắng thái quá, mà là thông tin nên được đưa vào cuộc trò chuyện tư vấn di truyền nếu phù hợp với hoàn cảnh của hai bạn.

Khi nào nên đi khám

Nếu hai bạn đã cố gắng một thời gian mà chưa có thai, hoặc bạn có tiền sử bệnh lý liên quan tới sinh sản, đây là lúc nên đi khám cùng nhau, không cần đợi tới khi có kết luận rõ ràng từ phía người vợ trước.

Nguồn tham khảo

• ASRM - Optimizing natural fertility: a committee opinion (2022), phần diet và lifestyle.
• AUA/ASRM - Diagnosis and treatment of infertility in men, Guideline Part I (2020): tỷ lệ 1–6% nam giới đánh giá hiếm muộn có bệnh lý tiềm ẩn chưa biết kể cả tinh dịch đồ bình thường; ảnh hưởng steroid đồng hóa lên sinh tinh; khuyến nghị tư vấn nguy cơ cho tuổi cha ≥40; bằng chứng thấp về chế độ ăn.
• Bộ Y tế - Quyết định 1139/QĐ-BYT, phần "Tư vấn, chăm sóc trước khi có thai", mục 2.1–2.2, trang PDF 7–8.