Sai lầm thường gặp khi dùng thuốc cho trẻ nhỏ

Tự làm bác sĩ của con

Một sai lầm phổ biến ở những người thường tự ý mua thuốc cho con là việc lặp lại những gì đã từng làm. Chẳng hạn, khi một đứa trẻ có dấu hiệu ho và sốt nhẹ, sau khi khám bác sĩ, cha mẹ được chỉ định cho uống kháng sinh và một số loại thuốc khác. Khi trẻ khỏi ho, lần sau khi thấy con ho, họ lập tức nghĩ đến kháng sinh và tự mua về cho con uống. Tuy nhiên, khi con không khỏi, bác sĩ lại cho biết trẻ bị ho do dị ứng, và kháng sinh không có tác dụng trong trường hợp này. Điều này cho thấy việc sử dụng kháng sinh không cần thiết.

Tự chẩn đoán bệnh thay cho bác sĩ có thể đưa trẻ vào tình huống nguy hiểm. Nhiều bệnh như sởi, viêm màng não, và viêm cơ tim do virus có triệu chứng khởi đầu giống cảm cúm. Nếu không được phát hiện kịp thời, tình trạng của trẻ có thể trở nên nghiêm trọng hơn, kéo dài thời gian điều trị và thậm chí tăng nguy cơ tử vong.

Không hiểu thành phần chính của thuốc

Nhiều bà mẹ thường chỉ nhớ tên thuốc mà không nắm rõ thành phần chính, dẫn đến tình trạng sử dụng thuốc trùng lặp, gây ra quá liều và nguy cơ ngộ độc cho trẻ. Thuốc hạ sốt và thuốc cảm lạnh là hai loại thuốc mà thành phần thường bị bỏ qua nhất. Những thành phần chính trong thuốc hạ sốt chủ yếu là ibuprofen và acetaminophen (paracetamol), và nhiều thuốc cảm lạnh cũng chứa các thành phần này.
Nếu một bé đang điều trị ngạt mũi bằng thuốc cảm lạnh mà lại được cho uống thuốc hạ sốt, rất có thể bé sẽ nhận liều acetaminophen vượt quá mức khuyến nghị. Khi cho trẻ sử dụng thuốc, cần cẩn thận để tránh dùng hai loại thuốc có cùng hoạt chất, vì điều này có thể làm gan và thận hoạt động quá tải. Tốt nhất là nên hỏi ý kiến bác sĩ trước khi sử dụng bất kỳ loại thuốc nào.

Phối hợp thuốc không đúng

Một số loại thuốc có thể an toàn khi chỉ dùng riêng lẻ cho trẻ, nhưng khi kết hợp với những loại thuốc khác lại có thể gây ra các phản ứng tương tác không mong muốn. Nói cách khác, có những thuốc cần phải kiêng kỵ khi phối hợp. Chẳng hạn, khi sử dụng kháng sinh cùng với men vi sinh, kháng sinh sẽ tiêu diệt vi khuẩn trong ruột, trong khi men vi sinh lại bổ sung lợi khuẩn. Việc dùng cả hai loại thuốc này đồng thời có thể làm giảm hiệu quả của cả hai. 

Thêm vào đó, nếu trẻ đang dùng thuốc ho long đờm, không nên sử dụng thuốc chống dị ứng cùng lúc. Bởi vì thuốc long đờm sẽ làm đờm loãng và dễ thoát ra, trong khi thuốc chống dị ứng lại làm giảm tiết dịch, khiến đờm trở nên đặc và khó thoát. Sự kết hợp này sẽ gây phản tác dụng, không mang lại hiệu quả điều trị như mong muốn.

Dùng sai liều lượng

Đơn vị đo lường thuốc thường được sử dụng như gam, miligam, hoặc microgam cho các dạng viên và nang, trong khi các loại thuốc dạng lỏng thường tính bằng mililit. Liều lượng thuốc cho trẻ em không thể đơn giản bằng số viên như ở người lớn, bởi vì cơ thể trẻ em có nhiều khác biệt. Để xác định liều lượng phù hợp cho bé, cần xem xét cả độ tuổi và cân nặng, trong đó cân nặng là yếu tố quan trọng nhất. Trẻ em chuyển hóa thuốc phụ thuộc nhiều vào cân nặng, không chỉ dựa vào độ tuổi. Điều này đặc biệt quan trọng trong trường hợp trẻ thừa cân hoặc thiếu cân so với tiêu chuẩn.

Số lần sử dụng không đúng

Các loại thuốc khác nhau có cách hấp thụ, tốc độ phân giải và bài tiết khác nhau, do đó số lần uống trong một ngày cũng không giống nhau. Nếu không tuân thủ đúng số lần quy định, hiệu quả của thuốc có thể giảm hoặc dẫn đến tình trạng quá liều, thường xảy ra khi hai liều được uống quá gần nhau trong ngày. Do đó, việc thiết lập lịch trình cố định cho việc uống thuốc là rất quan trọng, đảm bảo phân bổ đều các liều trong 24 giờ và tránh việc uống hai liều quá gần nhau.

Không uống thuốc đủ liều, hết liệu trình điều trị

Hầu hết các loại thuốc kháng sinh cần được sử dụng liên tục trong khoảng một tuần. Nhiều bậc phụ huynh thường mong muốn ngừng cho trẻ dùng kháng sinh khi thấy tình trạng của bé có dấu hiệu cải thiện. Tuy nhiên, nếu không hoàn thành đủ liều lượng hoặc không tuân theo liệu trình điều trị, điều này có thể dẫn đến hiện tượng vi khuẩn kháng kháng sinh, kéo dài bệnh hoặc tái phát bệnh cũ. Khi bệnh tái phát, trẻ sẽ phải bắt đầu lại một liệu trình kháng sinh mới, có thể gây ra những tác dụng phụ nghiêm trọng hơn.

Chưa hiểu mối liên hệ thực phẩm và thuốc

Trong một số trường hợp, những thực phẩm mà chúng ta tiêu thụ hàng ngày có thể làm giảm khả năng hấp thụ thuốc hoặc gây ra phản ứng phụ khi sử dụng chung, mà cha mẹ có thể không nhận ra. Ví dụ, việc cho trẻ uống sữa hoặc nước ép trái cây cùng với thuốc có thể ảnh hưởng đến hiệu quả điều trị. Canxi trong sữa có thể khiến một số loại thuốc không hòa tan, từ đó làm giảm khả năng hấp thụ. Vì vậy, nếu không chắc chắn, hãy tìm đến sự tư vấn của bác sĩ để đảm bảo trẻ uống thuốc đúng cách và hiệu quả.

Lời khuyên của thầy thuốc về cách cho trẻ uống thuốc an toàn

Hãy ghi lại danh sách tất cả các loại thuốc mà trẻ đang sử dụng. Tuân thủ đúng chỉ định của bác sĩ và đọc kỹ hướng dẫn sử dụng trước khi cho trẻ uống thuốc, bao gồm liều lượng, thời gian sử dụng, các đối tượng không nên dùng, cũng như các phản ứng phụ có thể xảy ra và tương tác với thuốc khác. Nếu thấy bất kỳ dấu hiệu bất thường nào ở trẻ sau khi dùng thuốc, hãy ngay lập tức thông báo cho bác sĩ. Trong trường hợp trẻ uống quá liều, cần đưa bé đến bệnh viện để được khám và theo dõi kịp thời. Ngoài ra, hãy giữ thuốc ở nơi xa tầm tay trẻ em.