Tiêu chảy ở trẻ: Nguyên nhân và cách chăm sóc

Tiêu chảy ở trẻ là gì? 

Tiêu chảy là tình trạng đại tràng co bóp quá mức, đẩy phân đi quá nhanh qua đường ruột, khiến cơ thể không kịp hấp thụ nước và chất điện giải. Có 2 trường hợp tiêu chảy cấp (kéo dài dưới 14 ngày) và tiêu chảy mãn tính (kéo dài trên 14 ngay). 

Khi trẻ bị tiêu chảy sẽ xuất hiện tình trạng đi ngoài phân lỏng nhiều lần trong ngày, phân có thể loãng, có màu sắc và mùi bất thường. Tình trạng này không chỉ gây khó chịu cho trẻ mà còn dẫn đến mất nước, mất chất điện giải, gây suy nhược cơ thể và ảnh hưởng đến sự phát triển của trẻ. 

Nếu không được điều trị kịp thời và đúng cách, tiêu chảy có thể gây ra các biến chứng nguy hiểm như suy dinh dưỡng, nhiễm trùng máu.

Nguyên nhân khiến trẻ bị tiêu chảy 

Một số nguyên nhân khiến trẻ bị tiêu chảy bao gồm:

Nhiễm trùng đường ruột

• Virus: Với sức đề kháng kém, virus rất dễ xâm nhập vào cơ thể bé, khiến bé bị tiêu chảy, nôn mửa và đau bụng. Rotavirus là một trong những "kẻ chủ mưu" chính, đặc biệt hay tấn công các bé sơ sinh và trẻ nhỏ, nhất là vào mùa đông và đầu xuân Ngoài ra, các loại virus khác như adenovirus, enterovirus cũng có thể gây ra tiêu chảy ở bé.
  
• Vi khuẩn: Các vi khuẩn như E. coli, Salmonella, Campylobacter, Shigella... gây nhiễm khuẩn đường ruột, dẫn đến tình trạng tiêu chảy cấp tính. Thường thì bé sẽ bị tiêu chảy ngay sau khi ăn phải thức ăn bị nhiễm khuẩn, chẳng hạn như khi ăn đồ sống, đồ chưa nấu chín kỹ hoặc đồ ăn bị ôi thiu.
  
• Ký sinh trùng: Giardiasis và cryptosporidiosis là hai loại ký sinh trùng thường gặp, gây ra tiêu chảy kéo dài ở trẻ. Chúng thường ẩn náu trong nước uống hoặc thức ăn không đảm bảo vệ sinh, từ đó xâm nhập vào cơ thể bé.

Không dung nạp thực phẩm

Không dung nạp thực phẩm là tình trạng cơ thể trẻ không thể tiêu hóa được một số loại thức ăn nhất định. Một trong những nguyên nhân phổ biến nhất là không dung nạp lactose (đường sữa), khiến trẻ bị tiêu chảy sau khi uống sữa. Ngoài ra, trẻ cũng có thể không dung nạp với các loại thực phẩm khác như trứng, đậu nành, gluten…

Dị ứng thức ăn 

Dị ứng thức ăn là phản ứng quá mẫn của hệ miễn dịch đối với một số loại thực phẩm. Khi trẻ ăn phải thực phẩm gây dị ứng, hệ miễn dịch sẽ sản sinh ra kháng thể, gây viêm và kích ứng đường tiêu hóa, dẫn đến tiêu chảy. Các loại thực phẩm thường gây dị ứng ở trẻ bao gồm: sữa, trứng, đậu phộng, hải sản, các loại hạt…

Sử dụng kháng sinh

Kháng sinh không chỉ tiêu diệt vi khuẩn gây bệnh mà còn tiêu diệt cả những vi khuẩn có lợi trong đường ruột. Điều này làm mất cân bằng hệ vi sinh đường ruột, gây rối loạn tiêu hóa và dẫn đến tiêu chảy.

Triệu chứng tiêu chảy ở trẻ như thế nào?

• Sốt
• Mất cảm giác ngon miệng;
• Buồn nôn (cảm giác khó chịu trước khi nôn);
• Nôn nhiều lần
• Sụt cân
• Mất nước

Tiêu chảy ở trẻ em gây ra biến chứng gì?

Cách chăm sóc khi trẻ bị tiêu chảy

• Cho trẻ uống nhiều nước: nước lọc, nước ép nguyên chất, cháo, súp, nước dừa… 
• Bù điện giải: cho trẻ uống Oresol hoặc dung dịch điện giải. 
• Cho trẻ ăn ít nhất 6 bữa/ngày. Nếu trẻ ói, ngưng 10 phút, sau đó ăn/uống chậm lại.
• Không tự ý mua thuốc cầm tiêu chảy cho trẻ.
• Cho trẻ đi khám tại cơ sở y tế để chẩn đoán nguyên nhân gây tiêu chảy và đưa ra phương pháp điều trị phù hợp.
• Theo dõi các dấu hiệu nghiêm trọng để đưa trẻ đi khám ngay.

Khi nào cần đưa trẻ đi bệnh viện?

• Mất nước nghiêm trọng: Bé có các biểu hiện như da khô, mắt trũng, khóc không có nước mắt, tiểu ít hoặc không tiểu, lừ đừ, li bì.
• Tiêu chảy kéo dài: Tiêu chảy không thuyên giảm sau 2-3 ngày, thậm chí còn nặng hơn.
• Phân có máu hoặc chất nhầy: Đây có thể là dấu hiệu của nhiễm trùng nghiêm trọng.
• Sốt cao: Sốt trên 38,5°C và không hạ sốt bằng thuốc hạ sốt.
• Nôn nhiều: Bé nôn liên tục, không giữ được thức ăn hoặc nước uống.
• Đau bụng dữ dội: Đau bụng quặn thắt, không giảm khi bế ẵm.
• Trẻ dưới 6 tháng tuổi: Trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ rất dễ bị mất nước, vì vậy cần đưa đến bệnh viện ngay khi có dấu hiệu bất thường.

Ngoài ra, bạn nên đưa trẻ đến bệnh viện nếu:

• Bé có các bệnh lý nền như tim mạch, suy thận, suy giảm miễn dịch.
• Gia đình bạn không có kinh nghiệm chăm sóc trẻ bị tiêu chảy.
• Bạn cảm thấy lo lắng và không biết phải làm gì.

Tiêu chảy ở trẻ là tình trạng thường gặp, có thể gây ra nhiều khó chịu cho trẻ và ảnh hưởng đến sức khỏe của bé. Bài viết này đã cung cấp những thông tin cơ bản về nguyên nhân, triệu chứng, biến chứng và cách phòng ngừa bệnh tiêu chảy ở trẻ. Hy vọng những thông tin này sẽ giúp các bậc phụ huynh chăm sóc con em mình tốt hơn.