Bú, ngủ và bỉm trong những ngày đầu

Những ngày đầu, bé chưa có một nhịp cố định nào cả. Bé đang học bú, học ngủ, và cơ thể mẹ cũng đang điều chỉnh theo. Bài này không đưa một lịch mẫu để mẹ làm theo. Bài này giúp mẹ biết có thể quan sát điều gì, nên ghi lại điều gì, và khi băn khoăn thì hỏi ai.

1. Bú

Mọi cách nuôi bé đều được nói tới như nhau

Bé có thể bú mẹ trực tiếp, bú sữa mẹ vắt ra, bú sữa công thức, hoặc kết hợp. Momigo không xếp hạng các cách này. Cách phù hợp là cách hợp với sức khoẻ của mẹ, hoàn cảnh của gia đình và hướng dẫn của cơ sở đang chăm sóc hai mẹ con.

Những ngày đầu bé thường bú nhiều lần và không đều

Bé sơ sinh bú nhiều cữ ngắn, kể cả ban đêm, và khoảng cách giữa các cữ không giống nhau. Bé đòi bú gần nhau trong vài giờ rồi ngủ dài hơn một chút là chuyện thường gặp. Mẹ không cần ép bé vào một khung giờ.

Mẹ có thể quan sát gì trong một cữ bú

Theo hướng dẫn dành cho cha mẹ của NHS (Dịch vụ Y tế Quốc gia Anh), một cữ bú đang diễn ra thuận lợi thường có những dấu hiệu sau:

• bé bắt đầu bằng vài nhịp mút nhanh, rồi chuyển sang mút chậm và sâu hơn, có quãng nghỉ
• mẹ nghe và thấy được bé nuốt
• má bé tròn trong lúc mút, không hõm vào
• bé có vẻ thoải mái trong lúc bú
• bé tự rời ra khi xong và có vẻ dễ chịu sau phần lớn các cữ

Nếu mẹ thấy bú đau, bé khó ngậm, hoặc bé có vẻ không thoả mãn sau nhiều cữ liên tiếp, đó là lúc nên hỏi nhân viên y tế hoặc người hỗ trợ nuôi con bằng sữa mẹ, chứ không phải lúc tự đổi cách nuôi bé một mình.

2. Ngủ

Nhịp ngủ những ngày đầu còn rất ngắn

Bé sơ sinh ngủ thành nhiều giấc ngắn rải đều ngày và đêm, thức dậy để bú rồi ngủ lại. Bé chưa phân biệt ngày với đêm. Việc bé thức nhiều lần trong đêm ở giai đoạn này không có nghĩa là mẹ làm sai điều gì.

Mẹ cũng cần ngủ

Giấc ngủ của mẹ là một phần của việc chăm bé, không phải phần thưởng sau khi xong việc. Nếu có người hỗ trợ, hãy để họ nhận một vài khoảng để mẹ nằm xuống thật sự, kể cả khi chỉ được ba mươi phút.

Chỗ ngủ an toàn là một chủ đề riêng

Việc bé nằm ở đâu, nằm tư thế nào và trên mặt phẳng ra sao là nội dung an toàn, có hướng dẫn riêng và cần được chuyên môn tư vấn. Mẹ hãy hỏi cơ sở đang chăm sóc hai mẹ con trước khi về nhà. Bài này không thay phần hướng dẫn đó.

3. Bỉm

Bỉm là một tín hiệu dễ quan sát

Trong những ngày đầu, số lần bé đi tiểu và đi tiêu là một trong những cách đơn giản nhất để nhân viên y tế đánh giá bé có đang nhận đủ sữa hay không. Mẹ không cần phân tích, chỉ cần đếm và ghi lại.

Hướng dẫn của NHS nêu mốc quan sát theo ngày tuổi như sau:

• Ngày 1 tới ngày 2: từ 1 tới 2 bỉm ướt trở lên, và ít nhất 1 lần phân su, màu sẫm và dính
• Ngày 3 tới ngày 4: từ 3 bỉm ướt trở lên, bỉm nặng tay hơn, và ít nhất 2 lần đi tiêu đang chuyển dần từ xanh sang vàng
• Ngày 5 tới ngày 6: từ 5 bỉm ướt nặng trở lên, và ít nhất 2 lần phân vàng, có thể khá lỏng
• Ngày 7 tới ngày 28: từ 6 bỉm ướt nặng trở lên, và ít nhất 2 lần phân vàng, lỏng, lợn cợn

Một ngày lệch mốc không phải là một kết luận

Đây là điều quan trọng nhất của phần này. Một ngày bé đi ít hơn mốc trên không có nghĩa là mẹ ít sữa. Rất nhiều thứ ảnh hưởng tới con số trong một ngày. Mẹ hãy ghi lại và mang con số đó đi hỏi, thay vì tự kết luận rồi tự đổi cách cho bé ăn.

Cân nặng những ngày đầu

NHS cũng nêu rằng phần lớn trẻ sơ sinh sụt một ít cân trong ba tới bốn ngày đầu, đây là điều bình thường và được dự đoán trước. Sau đó bé tăng cân đều trở lại, và phần lớn trẻ về lại cân nặng lúc sinh vào khoảng ngày thứ mười bốn. Việc theo dõi cân nặng thuộc về cơ sở chăm sóc, không phải việc mẹ tự làm ở nhà bằng cân gia đình.

Mẹ nên ghi lại gì

Ghi càng gọn càng dễ duy trì. Những thứ dưới đây đủ để một cuộc trao đổi với nhân viên y tế trở nên rõ ràng:

• số cữ bú trong ngày, và cữ nào mẹ thấy khó
• số bỉm ướt và số lần đi tiêu
• những khoảng bé ngủ dài bất thường hoặc khó đánh thức để bú
• điều gì khiến mẹ băn khoăn, kể cả khi mẹ chưa gọi tên được

Khi nào không đọc tiếp mà liên hệ ngay

Nếu bé bú rất kém hoặc bỏ bú, thở nhanh, lừ đừ khó đánh thức, sốt, lạnh bất thường hoặc vàng da, mẹ không cần đọc hết bài này. Hãy xem bài về dấu hiệu cần hỗ trợ y tế và liên hệ cơ sở đang chăm sóc hai mẹ con.

Nguồn tham khảo chính: NHS (Dịch vụ Y tế Quốc gia Anh), hướng dẫn cho cha mẹ về dấu hiệu bé nhận đủ sữa và về cân nặng những ngày đầu; WHO (Tổ chức Y tế Thế giới), Recommendations on maternal and newborn care for a positive postnatal experience (2022).