Chuẩn bị chăm mẹ trong những ngày đầu sau sinh

Mẹ thường chuẩn bị rất nhiều cho em bé: quần áo, tã, chỗ ngủ và những món đồ mang tới bệnh viện. Nhưng sau ngày sinh, chính cơ thể và cảm xúc của mẹ cũng bước vào một giai đoạn cần được chăm sóc. Chuẩn bị cho mẹ không có nghĩa là phải đoán trước mọi chuyện. Điều quan trọng hơn là biết ai có thể hỗ trợ, mẹ sẽ hỏi ai khi cần và những việc nào có thể được làm nhẹ đi ngay từ bây giờ.

1. Trước ngày sinh, mẹ có thể chuẩn bị bốn điều

Một đầu mối y tế rõ ràng

Lưu số điện thoại và cách liên hệ với cơ sở sẽ chăm sóc mẹ sau sinh. Mẹ nên biết mình cần gọi cho ai nếu có câu hỏi về cơ thể, vết thương, thuốc đang dùng, cảm xúc hoặc lịch tái khám. Nếu mẹ có bệnh nền hoặc từng gặp vấn đề trong thai kỳ, hãy hỏi trước ai sẽ là người tiếp tục theo dõi sau khi xuất viện.

Một người hỗ trợ chính và một người dự phòng

Người hỗ trợ không nhất thiết phải biết làm mọi việc. Họ chỉ cần biết mẹ đang cần gì và có thể nhận một số việc cụ thể: chuẩn bị bữa ăn, mua đồ, hỗ trợ di chuyển, trông bé trong lúc mẹ nghỉ hoặc liên hệ cơ sở chăm sóc khi mẹ cần. Nếu có thể, mẹ hãy thống nhất thêm một người dự phòng để không dồn tất cả trách nhiệm lên một người.

Một góc đồ dùng dành riêng cho mẹ

Mẹ có thể đặt cùng một chỗ các vật dụng cá nhân và giấy tờ sẽ thường dùng: quần áo rộng, đồ vệ sinh theo hướng dẫn của cơ sở sinh, chai nước, thuốc hoặc vitamin đã được chuyên môn hướng dẫn, giấy ra viện, lịch hẹn và thông tin liên hệ. Không cần mua thật nhiều. Hãy ưu tiên những thứ giúp mẹ dễ lấy, dễ nghỉ và bớt phải đi lại.

Một cách nói ngắn để nhờ giúp đỡ

Khi mệt, việc phải nghĩ xem nên nhờ ai làm gì cũng là một gánh nặng. Mẹ có thể chuẩn bị trước vài câu thật cụ thể, chẳng hạn: 'Giúp mình chuẩn bị một bữa nhẹ nhé', 'Mình cần nghỉ 30 phút, bạn trông bé giúp mình được không?' hoặc 'Bạn đi cùng mình tới lịch hẹn này nhé'. Nhờ giúp đỡ không có nghĩa là mẹ làm chưa tốt. Đó là một phần của kế hoạch chăm sóc sau sinh.

2. Những ngày đầu, mẹ có thể cần được chăm ở nhiều mặt

Sau sinh, mẹ vừa hồi phục thể chất, vừa thích nghi với thiếu ngủ, thay đổi nội tiết, việc cho bé ăn và nhịp sinh hoạt mới. Momigo gợi ý nhìn việc chăm mẹ theo bốn nhóm thay vì cố nhớ một danh sách dài:

• Cơ thể: làm theo hướng dẫn về vệ sinh, chăm vết thương, vận động, thuốc và lịch theo dõi của cơ sở chăm sóc. Nếu một hoạt động khiến mẹ đau hoặc không thoải mái, mẹ không cần cố làm cho đủ.
• Nghỉ ngơi và năng lượng: ưu tiên những khoảng nghỉ ngắn có thể thực hiện được, ăn và uống theo nhu cầu cũng như hướng dẫn chuyên môn riêng của mẹ. Người thân có thể giúp giảm việc nhà, chuẩn bị đồ ăn và bớt khách thăm.
• Cảm xúc: vui, lo, dễ khóc, bối rối hoặc thấy mọi thứ chưa giống mình tưởng tượng đều là những điều mẹ có thể muốn chia sẻ. Mẹ không cần chờ đến khi cảm xúc trở nên quá sức mới nói với người tin tưởng hoặc nhân viên y tế.
• Theo dõi và tái khám: giữ lại giấy ra viện, đơn thuốc, kết quả liên quan và lịch hẹn. Chăm sóc sau sinh là một quá trình có nhiều lần trao đổi, không chỉ là một lần kiểm tra duy nhất.

3. Sinh thường và sinh mổ có thể cần những kiểu hỗ trợ khác nhau

Nếu mẹ sinh thường

Mẹ có thể cần hướng dẫn riêng về vùng tầng sinh môn, vết khâu nếu có, cảm giác đau hoặc khó chịu khi ngồi, đi lại, đi tiểu và đại tiện. Trước khi rời cơ sở sinh, mẹ nên được hướng dẫn cách vệ sinh, chăm vết thương và mức vận động phù hợp với tình trạng của mình.

Nếu mẹ sinh mổ

Sinh mổ đồng thời là một cuộc sinh và một phẫu thuật vùng bụng. Mẹ có thể cần nhiều hỗ trợ hơn khi đứng lên, nằm xuống, bế bé, di chuyển và làm việc nhà. Hãy làm theo hướng dẫn của cơ sở chăm sóc về vết mổ, thuốc, vận động và những giới hạn tạm thời; đừng tự so tốc độ hồi phục của mình với người khác.

Dù mẹ sinh theo cách nào

Mẹ vẫn cần được hỏi về cơ thể, giấc ngủ, việc cho bé ăn, cảm xúc, hỗ trợ tại nhà và kế hoạch theo dõi tiếp theo. Cách sinh giúp đội ngũ chăm sóc điều chỉnh hướng dẫn, nhưng không quyết định mẹ phải cảm thấy thế nào hay phải hồi phục trong bao lâu.

4. Sáu câu hỏi nên chuẩn bị trước khi về nhà

1. Với tình trạng và cách sinh của tôi, tôi cần chăm cơ thể hoặc vết thương như thế nào?
2. Tôi nên dùng thuốc, vitamin hoặc sản phẩm chăm sóc nào; cần tránh tự dùng thêm thứ gì?
3. Những hoạt động nào hiện phù hợp với tôi, và khi nào tôi cần hỏi lại trước khi tăng vận động?
4. Lịch liên hệ hoặc tái khám tiếp theo của tôi là khi nào; tôi cần mang theo thông tin gì?
5. Nếu gặp khó khăn về cảm xúc, cho bé ăn hoặc chăm bé, tôi có thể liên hệ với ai?
6. Ngoài giờ làm việc, tôi nên gọi số nào hoặc đến đâu khi cần được hỗ trợ?

Mẹ có thể lưu sáu câu này trong điện thoại hoặc nhờ người đi cùng ghi lại câu trả lời. Nếu câu trả lời chưa rõ, mẹ hoàn toàn có thể hỏi lại bằng lời đơn giản hơn.

Checklist nhỏ: mẹ đã có gì rồi?

• ☐ Đầu mối và số liên hệ của cơ sở chăm sóc sau sinh
• ☐ Lịch hẹn hoặc hướng dẫn theo dõi của riêng mẹ
• ☐ Một người hỗ trợ chính và một người dự phòng
• ☐ Góc đồ dùng, giấy tờ và thuốc được hướng dẫn dành cho mẹ
• ☐ Kế hoạch bữa ăn, việc nhà, di chuyển và khách thăm trong vài ngày đầu
• ☐ Danh sách câu hỏi mẹ muốn trao đổi trước khi về nhà

Một điều Momigo muốn mẹ nhớ

Em bé cần được chăm, và mẹ cũng vậy. Mẹ không cần chứng minh rằng mình có thể tự làm hết. Một kế hoạch tốt không phải là kế hoạch kín mọi tình huống, mà là kế hoạch giúp mẹ biết bước tiếp theo và tìm đúng người khi cần.

Nội dung về các dấu hiệu cần hỗ trợ y tế được tách thành bài riêng để mẹ dễ tìm. Nếu mẹ thấy mình không ổn hoặc lo lắng về một thay đổi nào đó, hãy liên hệ cơ sở y tế đang chăm sóc mẹ; không chờ ứng dụng xác nhận.

Nguồn tham khảo chính: WHO, Recommendations on maternal and newborn care for a positive postnatal experience (2022); ACOG, Optimizing Postpartum Care; ACOG, My Postpartum Care Checklist.