Khi nào mẹ hoặc bé cần được hỗ trợ y tế

Bài này không để mẹ lo thêm. Bài này để khi có chuyện, mẹ không phải ngồi tự hỏi đã đủ nghiêm trọng chưa.

Hai điều nên nhớ trước khi đọc tiếp:

• Mẹ không cần chắc chắn mới được gọi. Thấy không ổn là đủ lý do để hỏi.
• Khi liên hệ, hãy nói rõ mẹ vừa sinh và sinh cách đây bao lâu. CDC (Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hoa Kỳ) nhấn mạnh điều này, vì nó thay đổi cách nhân viên y tế đánh giá tình huống.

Phần 1 · Dành cho mẹ

Dấu hiệu cần khám ngay ở mẹ

Những dấu hiệu cần được khám ngay

Danh sách dưới đây là các dấu hiệu cảnh báo khẩn cấp ở sản phụ do CDC công bố, phần áp dụng cho giai đoạn sau sinh. CDC hướng dẫn: gặp bất kỳ dấu hiệu nào trong số này thì tìm chăm sóc y tế ngay.

• Đau đầu không dứt, hoặc mỗi lúc một nặng hơn
• Chóng mặt hoặc ngất
• Thay đổi về thị lực
• Sốt từ 38 độ C trở lên
• Sưng nhiều ở bàn tay hoặc mặt
• Có ý nghĩ làm hại bản thân hoặc làm hại em bé
• Khó thở
• Đau ngực, hoặc tim đập nhanh
• Buồn nôn và nôn nhiều
• Đau bụng dữ dội và không dứt
• Chảy máu âm đạo hoặc ra dịch bất thường sau sinh
• Sưng, đỏ hoặc đau nhiều ở một bên chân hoặc một bên tay
• Mệt lả, kiệt sức khác hẳn mức mệt thông thường

Về dòng nói tới ý nghĩ làm hại bản thân hoặc em bé

Dòng này nằm trong danh sách khẩn cấp của CDC, ngang hàng với các dấu hiệu thể chất. Mẹ không cần tự đánh giá xem ý nghĩ đó có nghiêm trọng không, không cần chờ nó quay lại lần nữa, và không cần chuẩn bị lời giải thích. Nói với một người mẹ tin tưởng và liên hệ y tế.

Momigo không hỏi lại, không yêu cầu mẹ mô tả thêm, và không ghi lại nội dung này để dùng vào việc gì khác.

Khi nào nên liên hệ sớm, dù chưa thấy khẩn cấp

Có những thứ chưa nằm trong danh sách trên nhưng vẫn nên được hỏi, thay vì chờ xem có đỡ không:

• Vết thương hoặc vết mổ đau tăng lên, chảy dịch, hở ra hoặc đỏ lan rộng
• Đau khi đi tiểu, hoặc không đi tiểu được
• Ngực đau, đỏ, cứng kèm cảm giác ớn lạnh
• Buồn, lo, dễ khóc hoặc thấy mất kết nối với em bé kéo dài nhiều ngày
• Mẹ thấy có gì đó không đúng mà chưa gọi tên được

Dòng cuối cùng là dòng quan trọng nhất. CDC ghi rõ: nếu thấy có điều gì đó không ổn, hoặc không chắc nó có nghiêm trọng hay không, hãy nói với nhân viên y tế.

Phần 2 · Dành cho bé

Dấu hiệu nguy hiểm ở trẻ sơ sinh

Những dấu hiệu cần được khám ngay

Đây là các dấu hiệu nguy hiểm ở trẻ sơ sinh mà WHO (Tổ chức Y tế Thế giới) nêu trong hướng dẫn chăm sóc sau sinh năm 2022, là những điều nhân viên y tế kiểm tra ở mỗi lần thăm khám:

• Bé bú kém hoặc bỏ bú
• Bé thở nhanh, trên sáu mươi lần mỗi phút
• Lồng ngực bé rút lõm rõ khi thở
• Bé lừ đừ, ít phản ứng, khó đánh thức
• Bé sốt
• Thân nhiệt bé thấp, người bé lạnh
• Bé vàng da

Bé có bất kỳ dấu hiệu nào trong số này thì cần được nhân viên y tế xem ngay, không chờ tới lịch hẹn đã có.

Cách đếm nhịp thở

Đếm trong trọn một phút, lúc bé nằm yên và không khóc, nhìn bụng và ngực bé nhô lên. Nếu không chắc, đếm lại một lần nữa. Nếu vẫn không chắc, cứ liên hệ và nói rằng mẹ không đếm được chính xác.

Phần 3 · Chuẩn bị gì trước khi gọi

Chuẩn bị trước khi gọi

Khi đang lo, người ta hay quên mất những thứ cơ bản nhất. Mẹ có thể chuẩn bị sẵn những điều này, hoặc nhờ người bên cạnh đọc giúp:

1. Mẹ sinh ngày nào, sinh thường hay sinh mổ.
2. Dấu hiệu đang gặp là gì, bắt đầu từ lúc nào, đang nặng lên hay giữ nguyên.
3. Nhiệt độ đo được, nếu đã đo.
4. Thuốc mẹ hoặc bé đang dùng.
5. Bệnh nền hoặc vấn đề đã gặp trong thai kỳ.
6. Lần gần nhất bé bú, và lần gần nhất bé đi tiểu.

Nếu gọi giúp cho mẹ, người gọi cần nói rõ ngay từ đầu rằng đây là một sản phụ vừa sinh.

Mẹ liên hệ ở đâu

Đường liên hệ hiển thị trong màn này lấy theo cấu hình của ứng dụng và theo cơ sở mẹ đã đăng ký. Mẹ nên lưu sẵn số của cơ sở đang chăm sóc hai mẹ con vào danh bạ, kèm một số dự phòng cho ngoài giờ làm việc.

Trong tình huống nguy kịch, mẹ gọi cấp cứu theo số của địa phương, không chờ ứng dụng.

Điều Momigo không làm trên trang này

• Không chẩn đoán, không xếp loại mức độ nguy hiểm của trường hợp cụ thể.
• Không yêu cầu mẹ nhập thêm triệu chứng để đổi lại một lời khuyên.
• Không bao giờ đặt nội dung bán hàng, gói trả phí hay quảng cáo trên trang này. Trang này luôn miễn phí.
• Không thay cho việc gọi cho người đang chăm sóc mẹ.

Nội dung này không thay thế chẩn đoán hoặc tư vấn trực tiếp của nhân viên y tế. Nếu mẹ thấy không ổn, hãy liên hệ cơ sở y tế đang chăm sóc mẹ, không chờ ứng dụng xác nhận.

Nguồn tham khảo chính: CDC (Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hoa Kỳ), Urgent Maternal Warning Signs, chiến dịch Hear Her; WHO (Tổ chức Y tế Thế giới), Recommendations on maternal and newborn care for a positive postnatal experience (2022), phần dấu hiệu nguy hiểm ở trẻ sơ sinh; ACOG (Hiệp hội Sản phụ khoa Hoa Kỳ), Optimizing Postpartum Care, Committee Opinion số 736 (2018).